Geçmişten bugüne İran-Suudi Arabistan ilişkileri

Geçmişten bugüne İran-Suudi Arabistan ilişkileri

Yazar Yazarım     05-01-16     Genel, Haber     Geçmişten bugüne İran-Suudi Arabistan ilişkileri     16 Defa Okundu

Geçmişten bugüne İran-Suudi Arabistan ilişkileri

İran ve Suudi Arabistan, Orta doğuda iki önemli ve amansız rakip. İki ülkenin son otuz yıllık ilişkilerinin önemli satır başları:

İran ve Suudi Arabistan, Orta doğuda iki önemli ve amansız rakip. İki ülkenin son otuz yıllık ilişkilerinin önemli satır başları:

1979 İRAN İSLAM DEVRİMİ
İran İslam Devrimi ile Suudi Arabistan’ın müttefiki olan Şah Rıza Pehlevi devrildi. Şah’ı deviren ve İran’da kontrolü ele geçiren devrim yanlıları, Riyad tarafından tehdit olarak görülmeye başlandı.

1980- 1988 İRAN – IRAK SAVAŞI
Suudi Arabistan’ın savaş sırasında Irak’a destek vermesi, İran’ın tepkisine neden oldu.

1987- 1988: S. ARABİSTAN ELÇİLİĞİNE İLK BASKIN !
1987 yılında Mekke’de gösteri yapan hacılara Suudi güvenlik güçlerinin sert müdahalesi sonrası 275’i İranlı olmak üzere 402 hacı hayatını kaybetti. Olay neticesinde Tahran’da göstericiler Suudi Arabistan Büyük Elçiliği’ni bastılar. Bir Suudi diplomat camdan düşerek hayatını kaybetti. İranlı yetkililerin olaylara zamanında müdahale etmemesini protesto eden Riyad, 1988 yılında İran’la ilişkileri kesme kararı aldı. İkili ilişkiler tekrar 1991 yılında başladı.

1997 İSLAM KONFERANSI
Suudi Prensi Abdullah, 1997 yılındaki İslam Konferansı için İran’ı ziyaret etti. Bu ziyaret, İslam Devrimi’nden sonra bir Suudi yetkilinin Tahran’la en üst düzeyde gerçekleştirdiği diplomatik temas özelliği taşıyordu.

1999 ILIMLI İLİŞKİLERİN BAŞLAMASI
Muhammed Hatemi’nin İran Devlet Başkanı seçilmesinden sonra Kral Fahd’ın onu tebrik etmesi ve reformist kişiliğinden övgüyle söz etmesi, iki ülkeyi tekrar yakınlaştırdı. Hatemi, 1979 Devrimi’nden sonra Suudi Arabistan’ı ziyaret eden ilk İran Devlet Başkanı oldu. 2001 yılında imzalanan karşılıklı güvenlik antlaşmasıyla bu yakınlaşma iyice pekiştirildi.

2003 – 2012 BÖLGESEL GERGİNLİĞİN ARTMASI
2003 yılında ABD’nin Irak işgali ile Saddam Hüseyin devrildi. Irak’ta rejimin yıkılmasıyla, Iraklı Şii nüfus, politik güç elde etti ve İran ile yakınlaştı.
2006 yılında İsrail ile Hizbullah arasındaki çatışmalarda İran, Hizbullah’a destek verdi. Suudi Arabistan, İran’ın bölgede kendi çıkarları aleyhine işbirlikleri kurduğunu düşünerek rahatsız oldu.
İran’ın tartışmalı nükleer programı, Suudi Arabistan’ın endişelerini arttırdı.
2008 yılında ortaya çıkan wikileaks belgelerinde Kral Fahd’ın, İran’ı “yılanın başı” olarak nitelendirmesi ve ABD’nin İran’a askeri müdahalede bulunmasını istediğinin ortaya çıkması, ikili ilişkileri yeniden gerdi.

2011 ARAP BAHARI
Arap Baharı ile Ortadoğu’da iktidarların devrilmesi, Suudi yönetimini endişeye sevk etti. Son olarak Tunus’tan Mısır’a yayılan isyan dalgasının Bahreyn’e gelmesi, Riyad için bardağı taşıran son damla oldu. Bahreyn’deki Şii nüfusun başlattığı isyanı bastırmak için bu ülkeye Suudi askerler gönderilirken, Suudi yetkililer olaylardan İran’ın sorumlu olduğunu açıkladılar.
ABD, Iran’ın, Suudi Arabistan Washington Büyükelçisi’ne suikast düzenlemeyi planladığını duyurdu. Olay Riyad’ın tepkisini çekerken, Tahran, ABD’nin iddiasını yalanladı.

2011 – GÜNÜMÜZ: SURİYE KRİZİ, ABD – İRAN YAKINLAŞMASI, NÜKLEER MÜZAKERELER
2013 yılında İran Cumhurbaşkanı olan Hasan Ruhani, uzlaşmacı bir dış politika gütmeye başladı. Batı ile nükleer müzakerelerde Kasım ayında mutabakata varılırken, komşularla ılımlı politikalar güdülmeye başlandı.
Suudi Arabistan liderliğindeki Körfez Arap Ülkeleri İşbirliği Konseyi, Aralık ayında İran’ı “iyi komşuluk ilişkileri” kurmak adına konsey toplantısına çağırdı.
Tüm bu gelişmelere rağmen İran – Suudi Arabistan ilişkileri soğuk devam ediyor. Suriye meselesindeki iki ülkenin farklı tutumu bu soğukluğun önde gelen sebeplerinden. Suriye’de Tahran, müttefiki olan Esad hükümetini desteklerken, Suudi Arabistan Esad karşıtı silahlıteröristleri destekliyor.

Etiketler

Sende Paylaş:  Facebook    Tweet    Pinterest    Google+    Whatsapp  

Yazı hakkında görüşlerinizi belirtmek istermisiniz?


Bizi Takip Etmeyi Unutmayın!